Genel Bakış
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, 23 Aralık 2025 tarih ve 33116 sayılı Resmî Gazete ile kapsamlı bir değişikliğe uğradı. Değişikliğin temel hedefi, periyodik kontrollerin akreditasyon standartlarına uygunluğunu artırmak ve denetim güvenilirliğini güçlendirmektir. İlk olarak 25.04.2013 tarihli ve 28628 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelik, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'na dayanır ve iş ekipmanlarının periyodik kontrolüne ilişkin temel düzenlemedir. Bu yazıda neyin değiştiğini, kimleri etkilediğini ve işverenlerin atması gereken adımları özetliyoruz.
Neden Önemli?
Değişiklik; hangi ekipmanın akredite bir muayene kuruluşunca kontrol edilmesi gerektiğini, bazı ekipmanların kontrol periyodunu ve kontrolde değerlendirilecek kriterleri doğrudan etkiler. Akreditasyon şartının daha fazla ekipman grubuna yayılması, bu ekipmanların kontrolünün bağımsızlığı ve yetkinliği belgelenmiş kuruluşlarca yapılmasını güvence altına alır. Mevcut kontrol takvimi ve sözleşmeler eski düzenlemeye göre kurulmuşsa güncellenmeleri gerekir; aksi hâlde düzenlenen raporlar yeni kriterleri karşılamayabilir.
Akreditasyon Kapsamına Eklenenler
Akreditasyon zorunluluğu olan ekipman sayısı 4'ten 8'e çıkarıldı. Yeni eklenenler:
- Hareket engelliler için güç tahrikli kaldırma platformu: Hareket kısıtlılığı olan kişilerin seviye farkları arasında güvenle taşınmasını sağlayan platformlar.
- Buhar kazanları: Basınç altında buhar üreten, yüksek enerji barındırdığı için ciddi risk taşıyan basınçlı ekipmanlar.
- Kablolu taşıma tesisatları: Teleferik gibi halatla taşıma yapan tesisatlar.
- Sütunlu çalışma platformları: Bir veya iki dikme boyunca yükselen, cephe çalışmalarında kullanılan platformlar.
Yeni eklenen gruplar için uyum tarihi, değişikliği içeren 23.12.2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete metnine göre takip edilmelidir. Bu dört gruptan buhar kazanı periyodik kontrolü ve sütunlu çalışma platformu periyodik kontrolü SBE Mühendislik'in TÜRKAK akreditasyon kapsamındadır; engelli kaldırma platformları ve kablolu taşıma tesisatları ise akreditasyon kapsamımız dışındadır.
Periyot ve Kriter Değişiklikleri
| Konu | Değişiklik | İşverene etkisi |
|---|---|---|
| Akreditasyon zorunlu ekipmanlar | 4 gruptan 8 gruba çıkarıldı | Eklenen gruplar için akredite muayene kuruluşuyla çalışılmalı |
| Katodik koruma | Kontrol periyodu 6 aydan 1 yıla çıkarıldı | Kontrol takvimi güncellenmeli |
| Elektrik tesisatları | Periyodik kontrolde tesisat projesinin uygunluğu da değerlendiriliyor | Güncel tesisat projesi hazır bulundurulmalı |
| LPG tankları | Yer üstü ve yer altı tank ayrımı netleştirildi | Tank tipi kayıt altına alınmalı; değerlendirme periyodu güncel EK-III metninden teyit edilmeli |
Elektrik tesisatı kontrollerinin kapsamı için elektrik tesisatı, topraklama ve paratoner ölçümleri sayfamıza bakabilirsiniz.
EK-III Tablosu
Sütun başlıkları yenilendi: "PERİYODİK KONTROL DÖNEMİ" yapısı standardize edildi. Tüm ekipman grupları için kontrol periyodu, standart yoksa imalatçı önerisine, o da yoksa risk değerlendirmesine göre belirlenir.
Yetkili Kişiler Genişletildi
Kaldırma ekipmanları için artık yalnızca makine mühendisi değil; mekatronik, metalürji ve imalat mühendisleri ile makine teknikerleri de periyodik kontrol yapabiliyor. Elektrik tesisatında 1 kV altı kontrollerde elektronik mühendisleri de yetkilendirildi. Bu genişleme yetkili kişi havuzunu büyütse de kontrolü yapacak kişinin ilgili ekipman grubu için yetkili olup olmadığının her görevlendirmede teyit edilmesi gerekir.
Kimleri Etkiler?
Değişiklik, iş ekipmanı kullanan tüm işverenleri ilgilendirir. Özellikle buhar kazanı işleten sanayi ve hizmet tesisleri, cephe çalışmalarında sütunlu platform kullanan inşaat firmaları, engelli kaldırma platformu bulunan iş yerleri ve kablolu taşıma tesisatı işletmecileri için yeni yükümlülükler doğar. Elektrik tesisatı bulunan her iş yeri de proje uygunluğu şartı nedeniyle etkilenir. İş güvenliği uzmanlarının risk değerlendirmelerini ve ekipman envanterlerini bu değişikliğe göre güncellemesi de gereklidir.
Kontrol Sürecinde Güncel Uygulama
Periyodik kontrol öncesinde görevlendirmenin İSG-KATİP üzerinden yapılması, görevlendirme ile kontrol arasında en az bir gün bulunması ve sözleşmelerin en fazla bir yıllık düzenlenmesi gerekir. Kontrolde uygun bulunmayan ekipman, eksiklikleri giderilip yeniden kontrol edilene kadar kullanılmamalıdır. Akreditasyon şartına tabi ekipmanlarda görevlendirme, bu ekipman türünü akreditasyon kapsamında bulunduran bir muayene kuruluşuyla yapılmalıdır.
Uyum tarihine kadar geçen sürede işverenlerin, yeni şarta tabi ekipmanlarının bir sonraki kontrol tarihini değişiklikte öngörülen uyum tarihiyle birlikte değerlendirmesi ve kontrolü yapacak kuruluşun kapsamını önceden teyit etmesi önerilir.
İşverenler Ne Yapmalı?
- Ekipman envanterini güncelleyin ve yeni akreditasyon kapsamına giren ekipmanları belirleyin.
- Bu ekipmanlar için kontrolü yapacak kuruluşun akreditasyon kapsamını teyit edin.
- Elektrik tesisatınızın güncel projesini kontrol öncesinde hazır bulundurun.
- Katodik koruma ve LPG tankları için kontrol takvimini yeni düzenlemeye göre güncelleyin.
- İSG-KATİP üzerindeki periyodik kontrol sözleşmelerini yeni kapsamla uyumlu hâle getirin.
Bu adımlar, değişikliğin yalnızca yeni eklenen ekipmanları değil tüm kontrol düzenini etkilediği göz önünde bulundurularak planlanmalıdır. Birden fazla tesisi olan işverenlerin envanter ve takvim güncellemesini tüm tesisler için aynı yöntemle yürütmesi tutarlılık sağlar.
Periyotların ekipman gruplarına göre dağılımı için kontrol periyotları ve standartlar rehberimize bakabilirsiniz.
Kaynaklar
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (R.G. 25.04.2013/28628)
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği değişikliği (R.G. 23.12.2025/33116)
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (R.G. 30.06.2012/28339)